தோழர்களின் (ஸஹாபாக்களின்) ஒத்துழைப்பு – சில சிறந்த முன்னுதாரணங்கள்
-------------
நபித்தோழர்கள் (ரழியல்லாஹு அன்ஹும்) ஒத்துழைப்பில் உலகிற்கு முன்மாதிரியாக இருந்தனர்.
அவர்கள் ஒரே உடலின் உறுப்புகளைப் போன்றவர்கள்; உடலின் ஒரு பகுதி வலித்தால் மற்ற உறுப்புகளும் அதனால் பாதிக்கப்படுவது போல, ஒருவர் சந்திக்கும் சிரமத்தை மற்றவர்களும் பகிர்ந்து கொண்டனர்.
ஒருபுறம் அபூ உபைதா இப்னுல் ஜர்ராஹ், ஸஅத் இப்னு அபீ வக்காஸ், காலித் இப்னுல் வலீத், அம்ர் இப்னுல் ஆஸ் ஆகியோர் எகிப்து, ஷாம், ஈராக் போன்ற நாடுகளை இஸ்லாமுக்கு திறந்து வைத்துக் கொண்டிருந்தார்கள்.
மற்றொரு புறம் அபூபக்கர், உமர், உஸ்மான், அலி (ரழி) ஆகியோர் மக்களின் நிர்வாகத்தையும் நலன்களையும் கவனித்தனர்.
முஆத் இப்னு ஜபல், இப்னு அப்பாஸ், இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோர் மக்களுக்கு கல்வி கற்பித்து, ஃபத்வா வழங்கி, நல்லொழுக்கத்தில் வளர்த்தனர்.
அபூஹுரைரா, அனஸ், ஆயிஷா (ரழி) ஆகியோர் ஹதீஸ்களை பாதுகாத்து பரப்பினர்.
அபூதர், அபூதர்தா ஆகியோர் மக்களுக்கும் ஆட்சியாளர்களுக்கும் நல்லறிவுரை கூறினர்.
இவ்வாறு அவர்கள் ஒருவருக்கொருவர் துணை நின்றனர்; குறை கூறிக் கொள்ளவில்லை.
ஒருவரை ஒருவர் ஆதரித்தனர்; பிரிந்து செல்லவில்லை.
1. கந்தக் (அகழி) தோண்டும் பணியில் ஸஹாபாக்களின் ஒத்துழைப்பு
அனஸ் இப்னு மாலிக் (ரழி) அவர்கள் கூறுகின்றார்கள்:
மதீனாவைச் சுற்றி அகழி தோண்டும் பணியில் முஹாஜிர்களும் அன்சாரிகளும் சேர்ந்து உழைத்தனர்.
மண்ணை தங்கள் முதுகுகளில் சுமந்து கொண்டு அவர்கள் பாடிக் கொண்டிருந்தார்கள்:
> “நாங்கள் முஹம்மதிடம் உறுதிமொழி அளித்தவர்கள்;
உயிரோடு இருக்கும் வரை இஸ்லாத்தில் நிலைத்திருப்போம்.”
அப்போது நபிகள் நாயகம் ﷺ அவர்களும் அவர்களுடன் சேர்ந்து:
> “இறுதி உலக நன்மையைத் தவிர உண்மையான நன்மை இல்லை.
ஆகையால் அல்லாஹ்வே! அன்சாரிகளுக்கும் முஹாஜிர்களுக்கும் பரக்கத் அளிப்பாயாக!”
என்று கூறினார்கள்.
2. ஹிஜ்ரத் பயணத்தில் அபூபக்கர் (ரழி) குடும்பத்தின் ஒத்துழைப்பு
நபிகள் நாயகம் ﷺ ஹிஜ்ரத் செய்ய அனுமதி பெற்றபோது, அபூபக்கர் (ரழி) இரண்டு ஒட்டகங்களை தயார் செய்து வைத்திருந்தார்கள்.
தங்களின் உயிரையே ஆபத்தில் வைத்து நபியவர்களுடன் பயணித்தார்கள்.
ஆயிஷா (ரழி) கூறுகிறார்கள்:
அபூபக்கர் (ரழி) நான்கு மாதங்கள் ஒட்டகங்களை பராமரித்து வைத்திருந்தார்கள்.
நபி ﷺ அவர்களின் வருகையால் ஹிஜ்ரத் பயணம் தொடங்கியது.
அஸ்மா பின்த் அபூபக்கர் (ரழி) உணவுப் பொதியைத் தன் இடுப்புப் பட்டையை கிழித்து கட்டினார்கள். இதனால் அவர்களுக்கு “தாதுன் நிதாகைன்” (இரண்டு பட்டைகளின் பெண்) என்ற பெயர் கிடைத்தது.
அப்துல்லாஹ் இப்னு அபூபக்கர் இரவில் தகவல்களை கொண்டு வந்தார்.
ஆமிர் இப்னு ஃபுஹைரா ஆடுகளை மேய்த்து பால் கொண்டு வந்தார்.
வழிகாட்டியாக திறமையான ஒருவரை ஏற்பாடு செய்தனர்.
இவ்வாறு முழு குடும்பமும் நபி ﷺ அவர்களின் ஹிஜ்ரத் பணியில் இணைந்து உதவியது.
3. நபி பள்ளிவாசல் கட்டுமானத்தில் ஸஹாபாக்களின் ஒத்துழைப்பு
நபி ﷺ அவர்கள் பனூ நஜ்ஜார் மக்களிடம்:
“உங்கள் இந்தத் தோட்டத்தின் விலையைச் சொல்லுங்கள்”
என்று கேட்டபோது, அவர்கள்:
“அதற்கான கூலியை அல்லாஹ்விடம்தான் எதிர்பார்க்கிறோம்” என்று கூறினர்.
பின்னர்,
அங்கிருந்த முஷ்ரிக்குகளின் கல்லறைகள் அகற்றப்பட்டன.
இடிபாடுகள் சமப்படுத்தப்பட்டன.
பேரீச்ச மரங்கள் வெட்டப்பட்டன.
கற்களை சுமந்து கொண்டு ஸஹாபாக்கள் பள்ளிவாசலை கட்டினர்.
நபி ﷺ அவர்களும் அவர்களுடன் சேர்ந்து உழைத்தார்கள்.
4. ஹிஜ்ரத்திற்குப் பிறகு அன்சாரிகள் – முஹாஜிர்களுக்கு செய்த உதவி
அப்துர் ரஹ்மான் இப்னு அவ்ஃப் (ரழி) கூறுகிறார்கள்:
நபி ﷺ அவர்கள் என்னையும் ஸஅத் இப்னு ரபீஅையும் சகோதரர்களாக இணைத்தார்கள்.
அப்போது ஸஅத் (ரழி) கூறினார்:
“அன்சாரிகளில் நான் அதிக செல்வம் கொண்டவன்.
என் செல்வத்தின் பாதியை உங்களுக்கு தருகிறேன்.
என் மனைவிகளில் ஒருவரை விவாகரத்து செய்து, ‘இத்தத்’ முடிந்த பின் நீங்கள் திருமணம் செய்து கொள்ளலாம்.”
அதற்கு அப்துர் ரஹ்மான் (ரழி):
> “எனக்கு அவை தேவையில்லை. சந்தை எங்கு உள்ளது என்று மட்டும் கூறுங்கள்” என்று பதிலளித்தார்கள்.
அதேபோல் அன்சாரிகள் நபி ﷺ அவர்களிடம்:
“எங்கள் பேரீச்ச தோட்டங்களை முஹாஜிர்களுடன் பகிர்ந்து கொள்ளுங்கள்” என்று கூறினர்.
---
5. ஸல்மான் அல்-ஃபாரிஸி (ரழி) அவர்களுக்கு உதவிய ஸஹாபாக்கள்
ஸல்மான் (ரழி) அடிமைத்தனத்திலிருந்து விடுபட தனது எஜமானருடன் ஒப்பந்தம் செய்திருந்தார்.
ஆனால் அதற்கான தொகையை செலுத்த முடியவில்லை.
அப்போது நபி ﷺ அவர்கள்:
“உங்கள் சகோதரருக்கு உதவுங்கள்” என்று ஸஹாபாக்களிடம் கூறினார்கள்.
அவர்கள் அனைவரும் இணைந்து உதவி செய்ததால் ஸல்மான் (ரழி) அடிமைத்தனத்திலிருந்து விடுதலை பெற்றார்கள்.
கற்றுக் கொள்ள வேண்டிய பாடங்கள்
ஒற்றுமை வெற்றியின் அடிப்படை.
ஒவ்வொருவருக்கும் தனித்தனி பொறுப்புகள் இருந்தாலும் அனைவரும் ஒரே இலக்கிற்காக உழைத்தனர்.
உதவி, தியாகம், சகோதரத்துவம் ஆகியவை ஸஹாபாக்களின் முக்கிய பண்புகள்.
இஸ்லாமிய சமூகம் ஒத்துழைப்பின் மூலம் வளர்ந்தது.
---------------
كان الصَّحابةُ رِضوانُ اللهِ عليهم مثالًا يُحتذى في التَّعاوُنِ، وكانوا في ذلك المثَلَ الأسمى، فكانوا كالجسَدِ الواحِدِ إذا اشتكى منهم عضوٌ تداعى له سائرُ الجسَدِ بالسَّهَرِ والحُمَّى،
و(في الوقتِ الذي كان فيه أبو عُبيدةَ بنُ الجرَّاحِ، وسعدُ بنُ أبي وقَّاصٍ، وخالدُ بنُ الوليدِ، وعمرُو بنُ العاصِ؛ يفتحون مصرَ والشَّامَ والعراقَ،
كان أبو بكرٍ وعُمَرُ وعُثمانُ وعَليٌّ يسوسون النَّاسَ، ويرعون شُؤونَهم،
وكان معاذُ بنُ جَبَلٍ وابنُ عبَّاسٍ وابنُ عُمَرَ يُعَلِّمون النَّاسَ، ويُفتونهم ويُرَبونهم،
وكان أبو هريرةَ وأنَسٌ وعائشةُ يحفظون الحديثَ ويَروونه،
وكان أبو ذَرٍّ وأبو الدَّرداءِ يَعِظون النَّاسَ والحُكَّامَ ويَنصَحونهم؛ فتعاوَنوا ولم يَتعايَبوا، وتناصَروا ولم يَتدابروا) .
تعاوُنُ الصَّحابةِ رَضِيَ اللهُ عنهم في حَفرِ الخَندَقِ:
نقَل لنا الصَّحابيُّ الجليلُ أنسُ بنُ مالكٍ رَضِيَ اللهُ عنه صورةً من تعاوُنِ الصَّحابةِ وتكاتُفِهم في حَفرِ الخندَقِ، فيقولُ: (جعَل المهاجِرون والأنصارُ يحفِرون الخندَقَ حولَ المدينةِ، وينقُلون التُّرابَ على متونِهم، ويقولونَ:
نحنُ الذين بايَعوا محمَّدَا
على الإسلامِ ما بَقِينا أبَدَا
والنَّبيُّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم يجيبُهم ويقولُ:
اللَّهُمَّ إنَّه لا خيرَ إلَّا خيرُ الآخِرَهْ
فبارِكْ في الأنصارِ والمُهاجِرَهْ)
تعاوُنُ أبي بكرٍ وأهلِ بيتِه مع النَّبيِّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم في هِجرتِه:
جهَّز أبو بكرٍ راحلَتينِ عندما أعلمَه النَّبيُّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم بالهِجرةِ، وخاطَر بنفسِه وهاجر مع النَّبيِّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم؛
فعن عائشةَ رَضِيَ اللهُ عنها قالت: ((حبَس أبو بكرٍ نفسَه على رسولِ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم ليَصحَبَه، وعَلَف راحلتَينِ كانتا عندَه وَرَقَ السَّمُر -وهو الخَبطُ- أربعةَ أشهُرٍ... فبينما نحن يومًا جلوسٌ في بيتِ أبي بكرٍ في نحرِ الظَّهيرةِ قال قائلٌ لأبي بكرٍ: هذا رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم متقَنِّعًا في ساعةٍ لم يكُنْ يأتينا فيها، فقال أبو بكرٍ: فداءٌ له أبي وأمي! واللهِ ما جاء به في هذه السَّاعةِ إلَّا أمرٌ.
قالت: فجاء رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم فاستأذن، فأذِنَ له فدَخَل، فقال النَّبيُّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم لأبي بكرٍ: أخرِجْ مَن عندَك. فقال أبو بكرٍ: إنما هم أهلُك بأبي أنت يا رسولَ اللَّهِ! قال: فإنِّي قد أُذِن لي في الخُروجِ. فقال أبو بكرٍ: الصَّحابةَ بأبي أنت يا رسولَ اللَّهِ؟! قال رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم: نعَمْ. قال أبو بكرٍ: فخُذْ بأبي أنت يا رسولَ اللهِ إحدى راحِلَتَيَّ هاتينِ. قال رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم: بالثَّمَنِ. قالت عائشةُ: فجَهَّزْناهما أحَثَّ الجَهازِ، وصنَعْنا لهما سُفرةً في جِرابٍ، فقطَعَت أسماءُ بنتُ أبي بكرٍ قطعةً من نطاقِها، فربَطَت به على فَمِ الجِرابِ؛ فبذلك سمِّيَت ذاتَ النِّطاقِ،
قالت: ثمَّ لحِقَ رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم وأبو بكرٍ بغارٍ في جَبَلِ ثَورٍ، فكَمَنَا فيه ثلاثَ ليالٍ، يَبيتُ عندَهما عبدُ اللهِ بنُ أبي بكرٍ، وهو غلامٌ شابٌّ ثَقِفٌ لَقِنٌ ، فيُدلِجُ من عندِهما بسَحَرٍ، فيُصبِحُ مع قُرَيشٍ بمكَّةَ كبائتٍ، فلا يسمَعُ أمرًا يُكتادانِ به إلَّا وعاه حتَّى يأتيَهما بخبرِ ذلك حينَ يختَلِطُ الظَّلامُ، ويرعى عليهما عامِرُ بنُ فُهَيرةَ مولى أبي بكرٍ مِنحةً من غَنَمٍ، فيُريُحها عليهما حين تذهَبُ ساعةٌ من العِشاءِ، فيَبيتانِ في رِسْلٍ، وهو لَبَنُ مِنحَتِهما ورَضيفِهما حتى يَنعِقَ بها عامِرُ بنُ فُهَيرةَ بغَلَسٍ ، يفعَلُ ذلك في كُلِّ ليلةٍ من تلك اللَّيالي الثَّلاثِ، واستأجَر رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم وأبو بكرٍ رَجُلًا من بني الدِّيلِ، وهو من بني عبدِ بنِ عَدِيٍّ، هادِيًا خِرِّيتًا -والخِرِّيتُ: الماهِرُ بالهدايةِ-، قد غَمَس حِلفًا في آلِ العاصِ بنِ وائِلٍ السَّهميِّ، وهو على دينِ كُفَّارِ قُرَيشٍ فأمِنَاه، فدَفَعا إليه راحِلَتَيهما، وواعَداه غارَ ثَورٍ بعدَ ثلاثِ ليالٍ براحِلَتَيهما صُبحَ ثلاثٍ، وانطلق معهما عامِرُ بنُ فُهَيرةَ والدَّليلُ، فأخذ بهم طريقَ السَّواحِلِ)) .
تعاوُنُ الصَّحابةِ رِضوانُ اللهِ عليهم في بناءِ المسجِدِ النَّبَويِّ:
عندما قال النَّبيُّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم لبني النَّجَّارِ: ((يا بني النَّجَّارِ، ثامِنُوني بحائِطِكم هذا، قالوا: لا واللهِ لا نطلُبُ ثمَنَه إلَّا إلى اللَّهِ،
فقال أنَسٌ: فكان فيه ما أقولُ لكم قبورُ المُشرِكين، وفيه خَرِبٌ وفيه نَخلٌ، فأمر النَّبيُّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم بقبورِ المُشرِكين فنُبِشَت، ثمَّ بالخَرِبِ فسُوِّيَت، وبالنَّخلِ فقُطِع، فصَفُّوا النَّخلَ قِبلةَ المسجِدِ، وجعلوا عِضادَتَيه الحِجارةَ، وجعلوا يَنقُلون الصَّخرَ وهم يرتَجِزون والنَّبيُّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم معهم، وهو يقولُ: اللَّهُمَّ لا خيرَ إلَّا خيُر الآخِرهْ فاغفِرْ للأنصارِ والمُهاجِرهْ))
تعاوُنُ الأنصارِ مع المهاجِرين بعدَ الهِجرةِ:
قال عبدُ الرَّحمنِ بنُ عَوفٍ رَضِيَ اللهُ عنه: ((لمَّا قدِمنا المدينةَ آخى رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم بيني وبَينَ سعدِ بنِ الرَّبيعِ، فقال سعدُ بنُ الرَّبيعِ: إني أكثَرُ الأنصارِ مالًا، فأقسِمُ لك نِصفَ مالي، وانظُرْ أيَّ زوجَتيَّ هَوِيتَ نزَلْتُ لك عنها، فإذا حَلَّت تزوَّجْتَها. قال: فقال عبدُ الرَّحمنِ: لا حاجةَ لي في ذلك، هل من سُوقٍ فيه تجارةٌ؟ قال: سوقُ قَينُقاعٍ. قال: فغدا إليه عبدُ الرَّحمنِ، فأتى بأَقِطٍ وسَمنٍ...)) .
وقالت الأنصارُ للنَّبيِّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم: ((اقسِمْ بيننا وبينهم النَّخلَ، قال: لا. قال: يكفونَنا المَئونةَ وتَشْركَونَنا في التَّمرِ. قالوا: سمِعْنا وأطَعْنا)) .
ومِن تعاوُنِ الصَّحابةِ أيضًا:
موقِفُهم في قِصَّةِ سَلمانَ رَضِيَ اللهُ عنه عندما كاتَب سَيِّدَه، وكان فقيرًا لا يملِكُ ما كاتَبَ عليه، فقال النَّبيُّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم للصَّحابةِ: ((أعينوا أخاكم)) . فأعانوه حتى تحَرَّر من رِقِّه، وأصبحَ حُرًّا.
الدرر السنية - تطبيق الأخلاق والسلوك والآداب
